Dzisiejsze perły przed wczorajsze wieprze. O początkach Notting Hill.

Odkrywanie dawnych dziejów Londynu postanowiłam rozpocząć w stosunkowo młodej, ale bogatej w historię, dzielnicy Notting Hill. Jest ona typowym przykładem londyńskiej okolicy, która przeszła zupełną transformację w ciągu zaledwie dwustu lat. Dzisiejszy Notting Hill to jedno z najpopularniejszych miejsc na mapie turystycznej Londynu. Centrum znanego na całym świecie karnawału i targu antyków ciągnącego się wzdłuż malowniczej Portobello Road. Dawne Notting Hill dalekie było jednak od cukierkowych kolorów fasad i jaskraworóżowych piwonii na parapetach. Wojny uliczne na tle rasowym, masowa imigracja ubogiej ludności z Karaibów oraz przeludnienie kamienic czynszowych to tylko nieliczne z problemów, z którymi borykali się tutejsi mieszkańcy w XX wieku. Okolica była wylęgarnią chorób i przestępczości do takiego stopnia, że pod koniec XIX wieku jej północno-zachodnia część była znana jako Avernus, co w łacinie oznacza wejście do piekła. Z kolei w latach 20-tych XIX wieku, kiedy tereny dzisiejszego Notting Hill dopiero wchodziły w fazę urbanizacji, ich najczęstszymi mieszkańcami, obok wytwórców cegieł i zdunów, były świnie.

Pastelowe fasady domów przy Addison Avenue.
34
XIX-wieczna rezydencja w centrum Notting Hill.
12
Dom przy Norland Place.

O trudnych początkach Notting Hill przypomina nam dzisiaj Pottery Lane (Ulica Garncarska) znajdująca się w centralnej części dzielnicy. Przechadzając się tą wąską, urokliwą uliczką ciężko jest sobie wyobrazić, że oto znaleźliśmy się w miejscu, które niecałe dwa wieki temu było jednym z najniebezpieczniejszych na mapie podlondyńskich okolic. Określana przez ówczesnych mieszkańców mianem Cut-throat Lane (pot. Alejka Nożowników), ta niepozorna dróżka prowadziła niegdyś w głąb slumsów znanych jako Potteries and Piggeries (dosł. Cegielnie i Chlewnie).

Davies-Map-1841
Mapa okolic Notting Hill z 1841 roku. (B. R. Davies)
17
Pottery Lane od strony południowej.
44
Pottery Lane od strony północnej.

Hodowcy świń zaczęli napływać w okolice Pottery Lane na początku XIX wieku, kiedy intensywne prace budowlane objęły tereny dzisiejszej dzielnicy Paddington oraz Marble Arch. Zmuszeni do opuszczenia dotychczasowych farm, poszukiwali nowego, odludnego miejsca odpowiedniego do prowadzenia swego niezbyt ujmującego biznesu. W tym samym czasie tereny zachodniego Notting Hill służyły również za miejsce wydobycia gliny. Niezbędna do produkcji cegieł i płytek ceramicznych, była niezwykle pożądanym surowcem w erze szybkiego rozwoju Londynu. Stąd też drugą najliczniejszą grupą ludności, która wyemigrowała w te rejony, byli garncarze i zdunowie. Wypalanie cegieł odbywało się w dużych, wolno stojących piecach budowanych w pobliżu wyrobisk gliny. Do dnia dzisiejszego zachował się tylko jeden z nich, stojący po wschodniej stronie Walmer Road. Przekonwertowany niedawno na dom mieszkalny, oferowany był pod wynajem za sumę £1100 tygodniowo.

Tile-Kiln
Piec do wypalania cegły, 1824 rok. (Wikipedia)
50
XIX-wieczny piec do wypalania cegły, Walmer Road.
51
XIX-wieczny piec do wypalania cegły, Walmer Road.

Cegielnie, piece garncarskie i chlewnie zorganizowane pospołu na małym terenie, przy równoczesnym braku kanalizacji i systemu odwadniania gruntu, okazały się być mieszanką iście wybuchową. Już w 1838 roku Komisja ds. Biedoty Miejskiej zwróciła uwagę na skandaliczny stan tutejszych budynków mieszkalnych. Większość z nich była wybudowana na zastałych bajorach wody gromadzącej się w dziurach powstałych po wykopie gliny. W niektórych przypadkach podłogi zupełnie ustąpiły. Zdarzało się, że jeden róg pokoju zalany był już stęchłą wodą, a w drugim jeszcze suchym rogu stało łóżko lub słomianka, na której spała cała rodzina. Brak jakiegokolwiek nadzoru budowlanego w rejonie ułatwił również dzikie osadnictwo. Wiele z baraków i chat skleconych własnoręcznie przez mieszkańców było de facto jednoizbowymi chlewami, w których nierzadko hodowcy dzielili dach nad głową z własną trzodą.

41
Konwersja dawnych wrót do chlewni na drzwi frontowe, Pottery Lane.
42
Dawne wrota do chlewni przeobrażone w drzwi frontowe, Pottery Lane.
94
Konwersja dawnych wrót do chlewni na drzwi do garażu, Pottery Lane.

Więcej informacji na temat warunków życiowych panujących w slumsach Potteries and Piggeries odnajdujemy w raportach Miejskiej Komisji ds. Ścieków i Kanalizacji. Organizacja została powołana w 1847 roku, kiedy władze Londynu zagrożonego epidemią cholery, postanowiły zbadać stan sanitarny dzielnicy. Według jednego ze sprawozdań ilość mieszkańców Pottery Lane sięgała nawet 1,056 osób, przy czym liczba hodowanych świń wynosiła ponad 3 tysiące sztuk. Warto dodać, że powyższa statystyka dotyczy uliczki mającej zaledwie 300 metrów długości. W latach 1846-8 warunki życia ludzi były tak złe, że średnia wieku w momencie śmierci wynosiła tutaj 11 lat i 7 miesięcy, podczas gdy średnia dla całego Londynu równała się 37 lat. Główną przyczyną wysokiej umieralności były liczne doły pokrywające cały teren. Wykopywane z rozmysłem przez hodowców, przeznaczone były do składowania gnojówki i innych nieczystości pochodzących z chlewni. Duża część z takich zbiorników znajdowała się w bezpośrednim sąsiedztwie budynków mieszkalnych. Okna sypialni nierzadko umieszczone były wprost nad nimi.

The Potteries, Notting Hill
Grafika ukazująca slumsy The Potteries w dzielnicy Notting Hill. (Look and Learn)

Innym, popularnym zajęciem lokalnych mieszkańców było przygotowywanie i dystrybucja paszy dla trzody. Składała się na nią krew i owcze wnętrzności oraz inne odpady organiczne często znajdujące się w stanie zaawansowanego rozkładu. Odpadki te zbierano z eleganckich hoteli w dzielnicy West End oraz z lokalnych rzeźni, a następnie redukowano w ogromnych, miedzianych garach. Trudny do wytrzymania, chorobliwy odór unosił się po całej okolicy. Problem pogłębiały również nieutwardzone, zawalone nieczystościami drogi, a także wysokie skażenie wody w lokalnych studniach. Co więcej, intensywna praca pobliskich cegielni dodatkowo pokrywała teren głębokimi wyrobiskami. Te z kolei wypełnione były cuchnącym błotem złożonym z deszczówki, odpadków, gnojówki i ścieków wylewanych tam przez pobliskich lokatorów. Jeden ze „stawów” tego typu był tak duży, że miejscowi nazywali go „Oceanem”. Zakopano go w latach 60-tych XIX wieku w ramach programu mającego poprawić jakość życia mieszkańców. W 1892 roku teren dawnego „Oceanu” został przekształcony w dzisiejszy Avondale Park.

vm_lg_0015a
Mapa okolic Notting Hill z 1848 roku. Zbiornik wody w dolnej części mapy przedstawia „Ocean”. (Royal Borough of Kensington and Chelsea Libraries)
52
Wejście do Avondale Park od strony Walmer Road.
57
Avondale Park

Wybuch epidemii cholery w 1849 roku dodatkowo pogłębił kryzys w dzielnicy. W pierwszym miesiącu jej trwania odnotowano 21 zgonów w okolicy Pottery Lane. Kolejne 29 osób zmarło na tyfus i inne choroby wywołane niezdrowymi warunkami w slumsach. Niedługo potem wskaźnik umieralności w Potteries and Piggeries osiągnął rekordowy wynik 60 osób na 1000 żyjących (średnia dla Londynu wynosiła wtedy 25 osób na 1000). Bieda, deprawacja i brud okolicy stały się powszechnie znane i potępiane w całym mieście. Większość farmerów została postawiona przed sądem za naruszanie norm sanitarnych i wyrokiem sądu nakazano im bezzwłocznie usunąć trzodę z rejonu Pottery Lane. Groźba utraty jedynego źródła utrzymania skłoniła ubogich hodowców do wniesienia petycji do lokalnego magistratu. W wyniku tejże interwencji dalsze działania prawne nie zostały ostatecznie wyegzekwowane. I chociaż do 1856 roku liczba świń w rejonie zmalała o połowę, to wysokość wskaźnika śmiertelności ani drgnęła. Drugi atak cholery w 1854 roku zabrał kolejnych 25 mieszkańców Pottery Lane, a według raportu zdrowotnego na 1856 rok, 87% zgonów w dzielnicy nastąpiło wśród dzieci poniżej 5 roku życia.

Prawdziwy przełom w dziejach Potteries and Piggeries nastąpił dopiero na początku lat 60-tych XIX wieku. Władze miejskie rozpoczęły wtedy proces osuszania okolicznych gruntów, a następnie instalacji systemu kanalizacyjnego. W tym samym czasie główne ulice zostały wybrukowane, a w 1863 roku zakopano cuchnący „Ocean”. Masowa hodowla świń w rejonach Pottery Lane zakończyła się około 1878 roku, a obskurne slumsy z biegiem lat niepostrzeżenie stały się integralną częścią urokliwej, nowobogackiej dzielnicy Notting Hill. Tej, którą znamy dzisiaj.

IMG_2996
Okolice Pottery Lane, Portland Road.
65
Okolice Pottery Lane. Plac przy Portland Road.
53
Okolice Pottery Lane, Kenley Walk.
15
Okolice Pottery Lane, Penzance Place.

Ryba

Dodaj komentarz